Thursday, 29 September 2016

છંદ

..   [ जय मात करणी ]
    रचना - चमन गज्जर
छंद - सारसी मिश्र हरीगीत

जय मात जय जोगेश्वरी आदी अनादी ईसरी,
निज भगत पर कृपा करी भंडार तुं देती भरी,
आ दकळ दरीयो भर्यो अणजळ मात तरणी तारणी,
जय मात करणी वेद वरणी भाव भरणी तुं भणी,
जीय अमीय झरणी तुं धणी.

परभात पो'रे बोल्य कुकड काग जय आशापरी,
जग मात ने जग तात तुं छे अंत टेको ईसरी,
वेगेय करजे वा'र अंबा आवजे वखते अणी,
जय मात करणी वेद वरणी भाव भरणी तुं भणी,
जीय अमीय झरणी तुं धणी.

संसार समदर लोढ ताणे उछळी अकळावता,
समजण नथी तो कंईक लुच्चा भरम मां भरमावता,
पापी तणा पापो थकी जोजे न बुडे आ दणी,
जय मात करणी वेद वरणी भाव भरणी तुं भणी,
जीय अमीय झरणी तुं धणी.

खट शास्तरो पुराण पानां अगम गम वातुं करे,
वेदो वखाणे कंईक वातुं उपनिषद उचरे,
बुद्धी छे टूंकी बाई मारी गान तुं लेजे गणी,
जय मात करणी वेद वरणी भाव भरणी तुं भणी,
जीय अमीय झरणी तुं धणी.

आ सरव भुते सगत तुं सगती मती देजे सदा,
ओ भगवती भंडार भरजे साथ रहेजे सरवदा,
तव चरण मां पडीयो 'चमन' तुं पाळजे बाळक गणी,
जय मात करणी वेद वरणी भाव भरणी तुं भणी,
जीय अमीय झरणी तुं धणी.

- चमन गज्जर कृत

ગીત

કમાલ કરે છે, કમાલ કરે છે,
એક ડોસી ડોસાને હજી વ્હાલ કરે છે.

ડોસો જાગે ત્યારે ચશ્માં આપે અને બ્રશ ઉપર પેસ્ટને લગાડે,
લોકોનું કહેવું છે કે ડોસી તો આમ કરી ડોસાને શાને બગાડે ?
મસાલા ચા અને ગરમ ગરમ નાસ્તો, ડોસી ડોસાનો કેવો ખ્યાલ કરે છે !

નિયમ પ્રમાણે દવા આપે છે રોજ અને રાખે છે ઝીણું ઝીણું ધ્યાન,
બન્નેનો સંબંધ તો એવો રહ્યો છે જાણે તલવાર અને મ્યાન.
દરમ્યાનમાં બન્ને જણ મૂંગાં મૂંગાં એકમેકને તો એવાં ન્યાલ કરે છે.

કાનમાં આપે એ એવાં ઈન્જેકશન કે સિગરેટ શરાબ હવે છોડો,
ડોસો તો પોતાના તાનમાં જીવે કયારેક વહેલો આવે કે ક્યારેક મોડો.
બન્નેની વચ્ચે વહે આછું સંગીત પણ બહારથી ધાંધલધમાલ કરે છે.

ડોસો વાંચે અને ડોસીને મોતિયો બન્ને જણ વચ્ચે આવો છે પ્રેમ,
લડે છે, ઝગડે છે, હસે છે, રડે છે, જીવન તો જળની જેમ વહેતું જાય એમ.
દોસ્ત જેવી દીકરીની હાજરીમાં બન્ને જણ ઘરની દિવાલને ગુલાલ કરે છે.

– સુરેશ દલાલ

ગઝલ

.
ચમત્કારી હજીએ કામળી પકડી નથી,
હવામાં જે ઉડે તે વાદળી પકડી નથી.

ખુશામત કોઈ કવિની એટલે કરતો નથી,
નવોદિતની કદીએ આંગળી પકડી નથી.

સમય જો હોય તો સચવાય છે આ શોખ પણ,
કનૈયે દ્રારિકામાં વાંસળી પકડી નથી.

કરે જે કર્મ સારું; પામશે સ્વર્ગ ને,
ભલેને હાથમાં તે ધુપસળી પકડી નથી.

તમે તો દારૂ ગોળો સંઘરી રાખ્યો હતો,
અમે પણ એટલે દીવાસળી પકડી નથી.

      અલગોતર રતન  'નિરાશ'

અછાંદસ

બીજા માણસને
તરત જ સમજી જનાર
બહુ હોશિયાર માણસને
દોસ્ત હોય નહીં...

જીવનમાં
દોસ્ત મેળવવા માટે
એ દોસ્ત જેટલા
મૂર્ખ, નિર્દોષ, નિષ્પાપ,
બેવકૂફ, બેહિસાબી, ખેલદિલ
થવું પડે છે,
દાવપેચ વિનાનું
ખડખડાટ હસવું પડે છે..

અને
ખિસ્સામાંની બંધ મુઠ્ઠીઓ
બહાર કાઢીને
હથેળીઓ ખોલવી પડે છે...

દોસ્તી
ખુલ્લી હથેળીઓની
રમત છે.
અને હથેળીઓ સંતાડીને
રમનારાઓને
એ ફાવતી નથી...

-- ચંદ્રકાંત બક્ષી.

ગીત

તારી આંખનો અફીણી

તારી આંખનો અફીણી, તારા બોલનો બંધાણી
તારા રૂપની પૂનમનો પાગલ એકલો

હે આજ પીઉં દરશનનું અમૃત, કાલ કસુંબલ કાવો
તાલ પુરાવે દિલની ધડકન, પ્રીત બજાવે પાવો
તારી મસ્તીનો મતવાલો આશક એકલો
હે તારા રૂપની પૂનમનો પાગલ એકલો

તારી આંખનો અફીણી, તારા બોલનો બંધાણી
તારા રૂપની પૂનમનો પાગલ એકલો

પાંખોની પરખે પરબડી, આંખો જુએ પીયાવો
અદલ બદલ તનમનની મોસમ, ચાતકનો ચકરાવો
તારા રંગ નગરનો રસિયો નાગર એકલો
હે તારા રૂપની પૂનમનો પાગલ એકલો

તારી આંખનો અફીણી, તારા બોલનો બંધાણી
તારા રૂપની પૂનમનો પાગલ એકલો

ધીમી ધીમી પગલી તારી  ધીમી કૈંક અદાઓ
કમર કરે છે લચક અનોખી રૂપ તણાં લટકાઓ
તારી અલબેલી એ ચાલનો ચાહક એકલો
હે તારા રૂપની પૂનમનો પાગલ એકલો

તારી આંખનો અફીણી, તારા બોલનો બંધાણી
તારા રૂપની પૂનમનો પાગલ એકલો

તું કામણગારી રાધા ને હું કાનો બંસીવાળો
તું ચંપાવરણી કૃષ્ણકળી, હું કામણગારો કાનો
તારા ગાલની લાલીનો ગ્રાહક એકલો
હે તારા રૂપની પૂનમનો પાગલ એકલો

તારી આંખનો અફીણી, તારા બોલનો બંધાણી
તારા રૂપની પૂનમનો પાગલ એકલો

રૂપ જાય આગળથી પાછળ, જાય જુવાની વીતી
પ્રીતવાવડી સદા છલકતી, જાય જિંદગી પીતી
તારા હસમુખડાં ઝીલું છું ઘાયલ એકલો
હે  તારા રૂપની પૂનમનો પાગલ એકલો

તારી આંખનો અફીણી, તારા બોલનો બંધાણી
તારા રૂપની પૂનમનો પાગલ એકલો

ઠરી ગયાં કામણના દીપક, નવાં નૂરનો નાતો
ઝલક ગઈ મન પામરતાની, નવી આરતી ગાતો
તારી પાનીને પગરસ્તે ચાલું એકલો
હે તારા રૂપની પૂનમનો પાગલ એકલો

તારી આંખનો અફીણી, તારા બોલનો બંધાણી
તારા રૂપની પૂનમનો પાગલ એકલો

વેણીભાઇ પુરોહિત

ગઝલ

  કોઈને આમ સમજાયો, કોઈને તેમ સમજાયો,
અઢી અક્ષર હતા તોયે ન પૂરો પ્રેમ સમજાયો.

જીવનનો દાખલો કોનો હશે સાચો, ખબર ક્યાં છે ?
ગણી નાખ્યો હતો સૌએ સ્વયંને જેમ સમજાયો.

સદીઓથી ખીલા ફરતે હજી ચક્કર લગાવો છો,
ભલા માણસ ગતિનો અર્થ તમને એમ સમજાયો ?

તમે આનંદને જોતા રહ્યા અવસાદની આંખે,
અમંગળ પત્ર વાંચ્યો મેં તો કુશળક્ષેમ સમજાયો.

યુગોની યાતનામાંથી નીકળતાં વાર ના લાગી,
એ ખડકી ખોલવાનો ભેદ અમને કેમ સમજાયો .

-હરજીવન દાફડા

ગઝલ

ગઝલ

આપણો છે, આપણો ક્યાં થાયછે?
શ્વાસ મારો જિન્દગીને ખાયછે.

દૂર છે ઘર, છે વિકટ રસ્તા બધા,
ઓ અજાણ્યા જીવ કયાં તું જાયછે?

નીકળી જા વિશ્વની ઘટ માળથી,
ફેર માં શું કામ ફેરા ખાય છે.

કોઈના પણ નામનો આધાર લે,
એ વિના સૌ અવનિમાં અટવાય છે.

એક એનુ નામ કંઈ ઓછું નથી,
અર્થ એના તો હજારો થાય છે.

ભેદ કયારે વેદના પામીશ હું?
કોઇનાથી ચાર આંખો થાય છે.

આજ “શયદા” વાત એ સમજી ગયો,
આપનો અન્યાય, એ પણ ન્યાય છે.

હરજી લવજી દામાણી ‘શયદા’

ગઝલ

       ગઝલ

ગમી ગયા જે ચહેરા છબી સમાણાં છે;
રહે છે આંખ લગોલગ છતાં અજાણાં છે.

હજાર ખોટ હવે લાગે સૌને મારામાં;
નિયમ જગતનો સફળ જે થયાં એ શાણાં છે.

કદાચ પળમાં એ ફુગ્ગાની જેમ   ફૂટે પણ;
પરાઈ ફૂંકે જે હદથી વધુ ફુલાણાં છે.

નિરાંત પામવા તૂફાનથી  સુલેહ કીધી;
ભૂલી ગયો હતો શઢમાં ઘણાંય કાણાં છે.

રડયા ખડયા હતાં શમણાં જે આંખમાં થોડાં;
ઉજાગરાથી જે ત્રાસી ગયાં, વિલાણાં છે.

ગઝલ વિશે કરું "નાશાદ" સ્પષ્ટતા કેવી?
જે શબ્દ હોઠે હતાં કાગળે લખાણાં છે.

ગુલામ અબ્બાસ "નાશાદ"

ગીત

તમે સાંજે મળો તો મને એકલા મળો
કે મારા દિવસ આખાને વળે હાશ :
આવનારી રાતના ઝુમ્મરમાં સળગે નહીં
ઉન્હા ઉજાગરાની પ્યાસ.

આંખો મીંચાય, પછી શમણું ઊગે
એ તો નીંદરમાં બાવળની શૂળ;
ઝાંઝવાની જીવલેણ નદીયું પર બાંધો નહીં
વાયદાના ભાંગેલા પુલ :
એવી તે વાવી કઇ જીવતરમાં ભૂલ
કે તમે મળવામાં આટલા ઉદાસ !

ધોધમાર તડકો કંઇ આછો થયો
અને સાંજની હવા તે બહાવરી;
કાળીકાળી વાદળી ખુલ્લા આકાશમાં
વરસી નહીં કે નહીં આછરી
આદરેલી વાત તમે અધવચ્ચે આંતરી
ને શબ્દોના ટૂંપાયા શ્વાસ !

– જગદીશ જોષી